Ezber mi, Öğrenme mi? GYS'ye Nasıl Çalışılır?

Kısa cevap

Tekrar okuyarak, altını çizerek ya da bir sorunun cevabının hangi şıkta olduğunu akılda tutarak yapılan ezber çabuk unutulur ve soru biraz farklı sorulduğunda işe yaramaz. Kendini test ederek, cevabın nedenini görerek ve aralıklarla tekrar ederek öğrenmek hem daha kalıcıdır hem de sınavda soru biçim değiştirdiğinde ayakta kalır.

1. Kendini test etmek, tekrar okumaktan kalıcıdır

Roediger ve Karpicke'nin 2006 tarihli çalışmasında öğrenciler bir metni ya defalarca tekrar okudu ya da okuyup hatırladıklarını yazarak kendini test etti. Bir hafta sonra yapılan sınavda:

Dikkat çekici olan şu: tekrar okuyanlar konuyu iyi bildiklerinden çok emindi. Okumak "biliyorum" hissi verir ama bilgiyi kalıcı yapmaz. Üstelik testten 5 dakika sonra tekrar okuyanlar biraz daha iyiydi; yani ezber kısa vadede işe yarıyor gibi görünür. Sınava ise günler, haftalar sonra girilir.

2. En çok kullanılan yöntemler, en az işe yarayanlar

Dunlosky ve arkadaşlarının 2013'te on yaygın çalışma yöntemini karşılaştırdığı geniş derlemeye göre:

• Yüksek fayda: kendini test etmek (soru çözmek) ve tekrarı zamana yaymak.
• Orta fayda: "neden böyle?" diye sorgulamak, kendine açıklamak, konuları karışık çalışmak.
• Düşük fayda: tekrar okumak, altını çizmek, özet çıkarmak.

Düşük faydalı bulunanlar, öğrencilerin en çok kullandığı yöntemlerdir.

3. Cevabın nedenini görmek şart

Çoktan seçmeli testten sonra doğru cevabı görmek, doğruları pekiştirir ve yanlış şıkkın akılda kalmasını engeller. Cevabın neden doğru olduğunu açıklayan geri bildirim ise bilginin yeni sorulara taşınmasını kolaylaştırır. Bir sorunun cevabını, dayandığı kanun maddesiyle birlikte görmek tam olarak budur.

4. Soru bankasını ezberlemenin tuzağı

Tıp öğrencileri üzerine yapılan çalışmalarda, aynı soruları tekrar tekrar çözen öğrencilerin soru kalıbını tanıyıp cevabı ezberden verdiği, ancak konuyu anlamadığı görüldü. Cevapları paylaşılan bir soru bankasıyla çalışanlar, bankadaki soruları doğru yanıtlarken ilgili kavramları bilmiyordu; bankada olmayan konularda ise belirgin şekilde zayıftı.

GYS'den gerçek bir örnek

Anayasa'nın 23. maddesi (yerleşme ve seyahat hürriyeti) yazı işleri müdürlüğü sınavında iki farklı yılda şöyle soruldu:

Konu aynı; soru tersine çevrilmiş ve kanunda olmayan yeni bir şık eklenmiş. Bir soruyu "cevabı B'ydi" diye ezberleyen kişi burada takılır. Maddenin ne dediğini anlamış kişi ise sorunun biçimi ne olursa olsun cevabı bulur.

Ezber tamamen kötü mü?

Hayır. Süreler, oranlar, yaş sınırları gibi bilgilerin sonunda akılda tutulması gerekir; sınav bunları soruyor. Araştırmaların gösterdiği şu: akılda kalıcı olmanın yolu tekrar okumak değil, tekrar tekrar hatırlamaya çalışmak ve bilgiyi anlamla bağlamaktır.

BeyazKuzgun bunu nasıl uyguluyor?

• Soru çözerek çalışma: kendini test etmenin kendisi.
• Cevaptan sonra madde metni: cevabın nedenini kaynağından görürsün.
• Yanlışların tekrar gelmesi: tekrar zamana yayılır, hata düzeltilir.
• Şıkların her seferinde karışması: cevabın yerine ya da kalıbına değil, içeriğine bağlanırsın.
• Soruya not ekleme: "neden?" sorusunu kendi cümlenle cevaplarsın.
• Konu bazlı istatistik: "biliyorum" yanılgısını rakamla düzeltir.